شنبه , ۲۹ مهر ۱۳۹۶
جدیدترین شعرها و مطالب:
خانه » معرفی کتاب » قند و نمک

قند و نمک

به نام خدا

معرفی کتاب

نام کتاب:قند و نمک

نویسنده :جعفر شهری(شهری باف)

ناشر:انتشارات اسماعیلیان

چاپ اول،تابستان  1370

 

چندی پیش کتاب قند و نمک را که آقای مهدی محمدی،مدیر وبلاگ ادبیات کودکان و نوجوانان به نشانی: http://mohammadilib.blogfa.come

معرفی کرده بودند خواندم.مرحوم جعفر شهری(شهری باف) نویسنده ی این کتاب است که کتاب 6 جلدی  تاریخ اجتماعی تهران در قرن سیزدهم نیز به  قلم اوست.

انگیزه ی او از تألیف کتاب قند و نمک،جمع آوری ضرب المثل هایی است که فرهنگ غنی کشورمان مالامال از آنهاست.از آنجا که فرهنگ هر زمان نشان دهنده ی کلیات مردم آن دوران به طور اعم می باشد و طرز بیان نیز یکی از آن کلیات است،جعفر شهری در صدد برآمد تا  این ضرب المثل ها را جمع  آوری نماید.در کتاب قند و نمک،مطالب از 3 قسمت تشکیل شده اند:قسمی اصیل یعنی ضرب المثل هایی هستند که متولد تهران و به وسیله  ی خود تهرانی ها ساخته شده اند.دوم آنهایی که از اطراف داخلشان  شده و با ذوق و سلیقه ی تهرانی ها مطابقت داشته  و شناسنامه ی تهرانی گرفته اند.تعدادی از این  ضرب المثل ها سخنان لغو و ناپسندی است که قبح آن از بین  رفته  و در گفت و شنود عوام وارد شده و تعدادی هم میان هزل و جد قرار دارد،یعنی سخنی است که کمتر به  قبایح نظر دارد و مقصود از بیان آن هشدار به شنوندگان است تا به خود آیند و عبرت  بگیرند.دسته ی سوم ضرب المثل های کتابی و ادیبانه  هستند که توسط اهالی علم  و کتاب،مانند نقال ها و سخنوران و اهل منبر و تعزیه خوان ها و نوحه خوان ها و شعرا و متشاعران، به همان شکلی که به آنها رسیده بیان گردیده است.

مؤلف کتاب می نویسد:«ضرب المثل رفیقی است شفیق و مصاحبی است صریح و راهنماییست دانا و پیشکسوتیست راستگو که دروغ  و ریا و پرده  پوشی و گمراه کردن در قاموسش نبوده ، پیشگویی هایش قرین اتفاق و عیب و مضارهای کار را قبل از واقعه معلوم نموده.پیریست که آنچه جوان در آینه  بیند،او در خشت خام به از او می بیند و سعادتمند کسی  که به  نظراتش انگشت قبول به دیده نهاده  برای سخنانش بها معلوم کند و از خواصش این که عقل را زیاد و هوش را تقویت و زبان را گویا و سخن را شیرین و زبان ها را جلوگیر و دیده  را بینا و نظر را صائب و جذب قلوب و یادآرنده اش را عزیز و بزرگ  و صدرنشین می سازد.پس آنچه در این کتاب می باشد مربوط به  زمان خود بوده ،اضافات بر آنها،اول معنی و محل کاربرد و دیگر شأن نزول و سپس معانی کلمات مهجورشان که اضافه شده است،همراه تشکر از ناشر محترم،انتشارات اسماعیلیان که قبول زحمت چاپ آن فرموده.»

مؤلف کتاب همچنین می گوید:

«مطالب کتاب از زشت و زیبا آنهایی است که به  زبان تهرانیان می آمد و وجه تمایزشان بر ضرب المثل های دیگر شهرستان ها  و بلاد.»

اوعلت وارد شدن سخنان رکیک در زبان محاوره ی مردم را مشرب و سلیقه ی سلاطینی می داند که  به جای انجام  وظایف سیاسی و اجتماعی ، به لهو و لعب می پرداختند و لذت  بخش ترین اوقات حیاتشان وقتی بود که با دلقک های مسخره  و بی آبرو و هرزه درا و فاسق و بدکاره سرگرم می شدند.از شنیدن سخنان زشت و شوخی های بی مزه  و حرکات ناپسندشان لذت می بردند و این  قبیل کارهایشان روی اطرافیان و مردم کوچه و بازار هم تأثیر می گذاشت و ثابت می کرد که مردم تابع دین ملوک هستند.ضرب المثل های این کتاب بر اساس حروف الفبا تنظیم شده اند.

چند نمونه از ضرب المثل های این کتاب:

  • آتش زیر خاکستر: ( منظور فتنه ای  که عجالتاً خاموش بوده  باشد.)
  • آدم دروغگو کم حافظه است.
  • آلبالو گیلاس که گل کنه،چارده رو پرکنه.( طعنه  به  پیری که سن خود کم بنماید.)
  • اگر شریک خوب بودخدام(خدا هم)شریک می گرفت.(دیگ شراکت جوش نمیاد.)
  • اگر رمال غیب می دانست،گنج  پیدا می کرد.(به کسی که از عامل کاری ایراد ناتوانی کند.)
  • این امامزاده کور می کنه که شفا نمیده.(نظر به کسی که به حرف و وعده  و وعیدش امید نتوان داشت.) داستان این ضرب المثل چنین است:

تازه کور شده ای را جمعی به امامزاده ای برای دعا و دخیل آوردند و چون خادم ایشان را مزاحم  کسب و کار خود دید،گفت:این امامزاده بیش از سرماخوردگی زورش نمی رسد، به امامزاده ی ده بالایش ببرید که این امامزاده کور می کنه که شفا نمیده.

  • تورو به خیر،مارو به  سلامت(حرف جدایی و سوا شدن)
  • تو رو به خدا تورو به علی،اتاق خالی سراغ داری؟(درخواست خانه به دوش ،مورد استعمالش محرومیت  از به دست آوردن کار)
  • دریا به دهن سگ نجس نمی شه.(به وراج – بدگو)
  • عزرائیل جواب کردن(نظر به بیمار و بدبحالی که رو به بهبودی رفته  باشد.)
  • ماه از کدوم طرف درآمده؟(خوش آمد گویی به مهمان
  • نعل وارونه  زدن(به شک و شبهه انداختن- خلاف نظر و نیت  سخن گفتن – تبانی و سازش با یکی از طرفین معامله)
  • نقره داغ کردن(تنبیه به  پول،جریمه  نقدی)
  • وصله ی ناجور(همسر یا رفیق ناموافق)
  • هرچی عوض داره گله نداره(در جواب معترض،حرف کسی که  مقابله  به مثل کرده باشد)
  • جانماز آب کشیدن(تظاهر به   تقدس،درحدی که به طهارت جانماز شک کند)
  • پارسال دوس( دوست) امسال آشنا(به دوست یا آشنایی که بعد از غیبت و مدت طولانی دیده  شود)
  • سنگ  بزرگ علامت نزدنه(تهدید بزرگ که نشانه ی عمل نکردن می باشد)

چند نمونه از ضرب المثل های ادیبانه و کتابی:

_________________________________________________________

  • جدایی تا نیفتد،دوست قدر دوست کی داند

شکسته استخوان داند بهای مومیایی را

________________________________________________________________

  • خنده می بینی ولی از گریه ی دل غافلی

     خانه ی ما از درون ابر است و بیرون آفتاب

________________________________________________________________

  • طاق کسری شد خراب و بیستون بر جا بماند

     زان که او را عشق پاک کوهکن بنیاد بود

_________________________________________________________________

  • ترسم این الفت که دارد با گریبان دست من

     در قیامت نیز نگذارد که گیرم دامنی

_______________________________________________________________

  • خاکساری نه متاعی است که ویران گردد

     سیل ها عاجز کوتاهی این دیوارند

_______________________________________________________________

 

جعفر شهری در ویکی پدیا:

جَعفَر شَهری باف (۱۲۹۳[۱] در عودلاجان تهران – ۶ آذر۱۳۷۸ در تهران) از نویسندگان ایرانی و پژوهنده تاریخ تهران بود.

شهری در دو مجموعهٔ طهران قدیم و تاریخ اجتماعی تهران در قرن سیزدهم، حال و هوای تاریخی تهران را با جزئیاتش بیان می‌کند. دیگر اثر او «قند و نمک» مجموعه‌ای از اصطلاحات اصیل تهرانی با توضیحات و پیشینه است.

سه رمان از رمان‌های او یعنی شکر تلخ، گزنه و قلم سرنوشت را باید سه‌گانه‌ای دانست که اولی مربوط به دوران کودکی نویسنده و رنج‌های مادر وی، دومی شرح دوران نوجوانی و سومی مربوط به دوران میان‌سالی اوست.

شهری در نوشته‌های خود از واژه‌های گوناگون و اصیل و اصطلاحات تهرانی بهره زیادی می‌گیرد.

دکتر عباس میلانی، از ایران‌شناسان معاصر، در نوشتاری به انگليسی زير عنوان “تهران و تجدد، هفتخوان شخصی جعفر شهری” آثار و شخصیت جعفر شهری را بررسی کرده‌است.[۱] [۲]

[ویرایش] آثار

  • طهران قدیم (۵ جلدی)
  • تاریخ اجتماعی تهران در قرن سیزدهم (۶ جلدی)
  • قند و نمک
  • شکر تلخ
  • حاجی در فرنگ
  • حاجی دوباره
  • انسیه خانم
  • گزنه
  • قلم سرنوشت
  • کتاب علی (ع) (به نقل از از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد)

***************

منابع: قند و نمک،نویسنده جعفر شهری

ویکی پدیا

 http://taranehaykoodakan2.blogfa.com/cat-1.aspx 

درباره ی مهری طهماسبی دهکردی

به نام خداوند جان آفرین حکیم سخن در زبان آفرین دوستان خوبم سلام.به وب سایت ترانه های کودکان خوش آمدید. من مهری طهماسبی دهکردی،آموزگار بازنشسته ساکن اصفهان هستم.25 سال در آموزش و پرورش خدمت کردم.آخرین مدرک تحصیلی من کارشناسی علوم تربیتی با گرایش کودکان استثنایی است.از سال 1385 که بازنشسته شدم، برای کودکان و نوجوانان شعر و داستان نوشتم.ابتدا در وبلاگم به نشانی http://taranehaykoodakan.blogfa.com/ می نوشتم ولی چندسالی است که در این وب سایت به کارم ادامه می دهم.تمام شعرها و داستان ها سروده و نوشته های خودم هستند به جز آنهایی که نام شاعر یا نویسنده و منبع دیگری ذکر گردیده است.امیدوارم با نوشتن شعر و داستا ن و مطالب دیگر بتوانم خدمتی به کودکان و نوجوانان که آینده سازان کشورمان هستند،انجام بدهم.با آرزوی موفقیت برای هموطنان عزیز و تمام خوانندگان وب سایت ترانه های کودکان..مطالب این بلاگ دست نوشته های شخصی هستند. استفاده از آن ها بدون اطلاع نویسنده و بدون ذکر منبع، غیر اخلاقی است. *این سایت درستاد ساماندهی پایگاههای اینترنتی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به ثبت رسیده است.* ایمیل: ***** info@tkoodakan.net ******************** mehri_t127@yahoo.com ******************** شماره همراه مدیر وبلاگ: 09380431611 ****************************** ارتباط با ما در تلگرام: 09362904006 کانال تلگرام ما:tkoodakan@ لینک جوین تلگرام ما: https://telegram.me/joinchat/CuvhZz4W5A9TG5rOneTEJA

همچنین ببینید

نخل

به نام خدا نخل نویسنده:هوشنگ مرادی کرمانی مراد پسر بچه یتمی است که در یک …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *